Văn hóa nơi làm việc ở Nhật

Giải thích những quy tắc bất thành văn trong công sở Nhật và những điểm khiến người nước ngoài dễ bối rối.

Văn hóa công sở ở Nhật có nhiều điều khiến người nước ngoài ngạc nhiên, theo cả nghĩa tích cực lẫn tiêu cực. Nếu hiểu trước những đặc trưng này, bạn sẽ dễ bắt đầu công việc suôn sẻ hơn.

Quy tắc về thời gian

• Nhiều nơi coi việc đến trước giờ làm là điều bình thường; đến sát giờ không phải là đi muộn nhưng thường không tạo ấn tượng tốt
• Nghỉ phép là quyền lợi, nhưng ở Nhật vẫn tồn tại văn hóa ngại dùng hết phép. Khi muốn nghỉ, thường nên trao đổi trước với cấp trên
• Tăng ca vẫn còn khá phổ biến ở một số nơi, dù những năm gần đây tình hình đang dần được cải thiện

Phong cách giao tiếp

• Nhiều người không nói “không” một cách trực tiếp; những câu như “cái này hơi khó” hoặc “chúng tôi sẽ cân nhắc” đôi khi thực tế là từ chối
• Nếu muốn phản biện cấp trên, thường nên trao đổi riêng thay vì ngay tại cuộc họp
• Email và báo cáo thường yêu cầu cách dùng từ lịch sự, có kính ngữ
• Văn hóa “báo cáo – liên lạc – trao đổi” rất quan trọng; khi có gì xảy ra thì nên báo lại cho cấp trên kịp thời

Lời chào trong công sở

• Khi đi làm: “ohayou gozaimasu”
• Khi ra ngoài trong giờ làm: “ittekimasu”, người ở lại đáp “itterasshai”
• Khi về trước: “osaki ni shitsurei shimasu”, người ở lại đáp “otsukaresama deshita”
• Từ “otsukaresama” là câu nói rất thường dùng để thể hiện sự ghi nhận công sức của đồng nghiệp

Văn hóa đi nhậu cùng công ty

Ở nhiều nơi, các buổi ăn uống sau giờ làm vẫn là dịp giao tiếp quan trọng với đồng nghiệp và cấp trên.

• Việc tham gia không hoàn toàn bắt buộc, nhưng đôi khi có bầu không khí kỳ vọng thành viên trong nhóm sẽ tham gia
• Nếu không uống được rượu, chỉ cần nói ngay từ đầu rằng bạn sẽ dùng nước ngọt
• Sau dịch COVID, việc ép buộc tham gia nhìn chung đã giảm đi và việc từ chối cũng dễ hơn trước

Danh thiếp

Trao đổi danh thiếp vẫn là nghi thức quan trọng trong môi trường kinh doanh.

• Đưa và nhận bằng hai tay
• Sau khi nhận, phải giữ gìn cẩn thận, không nhét ngay vào ví hay viết lên đó
• Trong lúc họp, nhiều người đặt danh thiếp trên bàn để dễ nhớ tên và thể hiện sự tôn trọng

Điều nên nhớ khi là người nước ngoài đi làm ở Nhật

• Dù tiếng Nhật chưa trôi chảy, thái độ chủ động giao tiếp thường được đánh giá cao
• Nếu không hiểu, hỏi thẳng thường được xem là tốt hơn là im lặng rồi làm sai
• Thay vì chỉ nói “tôi không biết”, việc thể hiện rằng bạn đang cố gắng hiểu khác biệt văn hóa sẽ giúp xây dựng quan hệ tốt hơn